به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ با آغاز دور تازه مذاکرات میان ایالات متحده و ایران در ژنو، تحرکات دیپلماتیک دو طرف وارد مرحلهای حساس شد؛ مرحلهای که میتواند مسیر تنشهای چندساله را تغییر دهد یا به شکست و پیامدهای غیرقابل پیشبینی منجر شود.
بر اساس گزارشها، هیأتی از آمریکا شامل «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» داماد ترامپ، صبح سهشنبه و پنجشنبه هفته گذشته با نمایندگان ایران دیدار کردند. اهمیت این مذاکرات زمانی دوچندان شد که «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، بهطور علنی اعلام کرد: «بهطور غیرمستقیم در این مذاکرات دخیل خواهم بود و این گفتوگوها بسیار مهم خواهند بود.» او همچنین تأکید کرد که ایران اینبار انگیزه بیشتری برای مذاکره دارد.
تغییر لحن واشنگتن و فعال شدن کانالهای پنهان
اظهارات ترامپ در حالی مطرح شد که طی ماههای اخیر، رویکرد او در قبال تهران ترکیبی از تهدید و ترغیب بوده است. تحلیلگران میگویند اعلام رسمی نقشآفرینی رئیسجمهور آمریکا در روند دیپلماتیک، تحولی کمسابقه به شمار میرود و نشان میدهد کانالهای ارتباطی غیرعلنی میان دو طرف فعال شده است.
در سوی مقابل، از تهران نیز سیگنالهای مثبتی مخابره شده است. «مجید تختروانچی»، معاون وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبهای با یک رسانه غربی اعلام کرد تهران آماده بررسی مصالحه برای دستیابی به توافق هستهای است، مشروط بر آنکه واشنگتن درباره رفع تحریمها وارد گفتوگوی جدی شود. همچنین رئیس سازمان انرژی اتمی ایران هفته گذشته از آمادگی تهران برای رقیقسازی بخشی از اورانیوم با غنای بالا در ازای لغو کامل تحریمهای مالی سخن گفت.
اولویت واشنگتن: جلوگیری از سلاح هستهای
همزمان، دولت ترامپ نشانههایی از فاصله گرفتن از سیاست «تغییر نظام» در ایران بروز داده است. «جیدی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا، تصریح کرد که تمرکز واشنگتن صرفا بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است و سرنوشت سیاسی داخلی ایران به مردم این کشور مربوط میشود.
این موضع حداقلی، با خواسته اصلی تهران همخوانی دارد؛ زیرا یکی از اختلافات پیشین، اصرار آمریکا بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم در ایران بود. اکنون پیشنهاد رقیقسازی ذخایر با غنای بالا بهعنوان راهحلی میانی مطرح شده است.
مخالفت صریح نتانیاهو با هرگونه غنیسازی
با این حال، تلآویو نسبت به هرگونه توافق احتمالی واشنگتن و تهران ابراز نگرانی کرده است. نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، پس از بازگشت از دیدار با ترامپ در کاخ سفید، تأکید کرد هر توافقی باید شامل خروج کامل مواد غنیشده از ایران و برچیدن زیرساختهای غنیسازی باشد. او تصریح کرد: «نه توقف موقت، بلکه برچیدن کامل تجهیزات و زیرساختهایی که امکان غنیسازی را فراهم میکند».
برخی گزارشها حاکی است دیدار اخیر ترامپ و نتانیاهو با تنشهایی همراه بوده و رئیسجمهور آمریکا بر لزوم دادن فرصت به مذاکرات تأکید کرده است. حتی گفته میشود ترامپ از نتانیاهو خواسته از اقدامات تنشزا خودداری کند.
سناریوی شکست مذاکرات و پیامدهای احتمالی
تحلیلگران معتقدند ترامپ با اعلام نقش مستقیم خود در روند دیپلماتیک، بخشی از اعتبار سیاسی خود را به نتیجه مذاکرات گره زده است. در صورت شکست گفتوگوها، احتمال افزایش تنشها یا بازگشت به گزینههای سختگیرانهتر وجود دارد.
از نگاه واشنگتن، خواسته اصلی تعهد قطعی ایران به عدم پیگیری برنامه تسلیحات هستهای است؛ در حالی که تهران بارها اعلام کرده به دنبال سلاح اتمی نیست و برنامه هستهایاش ماهیت صلحآمیز دارد. در مقابل، ایران لغو تحریمها و بازگشت به بازارهای جهانی را اولویت اصلی خود میداند.
چشمانداز پیشرو
با توجه به فعال شدن کانالهای دیپلماتیک و همزمانی آن با اختلافات آشکار میان واشنگتن و تلآویو، مذاکرات ژنو میتواند نقطه عطفی در معادلات منطقهای باشد. در صورتی که دو طرف بر سر چارچوبی میانه به توافق برسند، امکان کاهش تنشها فراهم خواهد شد؛ اما نقشآفرینی بازیگران مخالف توافق و پیچیدگیهای سیاسی داخلی آمریکا و رژیم صهیونیستی، مسیر دستیابی به توافق پایدار را دشوار کرده است.
در مجموع، مذاکرات جاری نهتنها آزمونی برای اراده سیاسی تهران و واشنگتن، بلکه سنجشی برای توان ترامپ در مدیریت فشارهای داخلی و خارجی محسوب میشود؛ آزمونی که نتیجه آن میتواند موازنه امنیتی خاورمیانه را در سالهای آینده تعیین کند.
**************
End/ 345A
