به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ صنعت هوانوردی جهان وارد مرحلهای از فشار شدید شده است؛ فشاری که در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به وجود آمده و با افزایش شدید هزینه سوخت هواپیما، اختلال در زنجیرههای تأمین و ریسکهای عملیاتی و امنیتی از حریم هوایی تا برنامه پروازها همراه است. این در حالی است که شاخصهای این صنعت نشان میدهد حاشیه سود شرکتهای هواپیمایی حتی در شرایط عادی نیز شکننده است.
براساس گزارش شبکه الجزیره، انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا) اعلام کرده بود که قرار است سوخت در سال ۲۰۲۶ میلادی حدود ۲۵.۷ درصد از کل هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را آن هم بر اساس قیمت مرجع ۸۸ دلار برای هر بشکه تشکیل بدهد. در همین حال، سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) هشدار داده که عملیاتهای نظامی و اختلال در پروازهای غیرنظامی در منطقه، تهدیدی مستمر برای ایمنی هوانوردی ایجاد کرده است. اروپا نیز به دلیل وابستگی زیاد به واردات سوخت از خلیج فارس از آسیبپذیرترین مناطق در برابر شوک سوخت هواپیما به شمار میرود.
بحران هوانوردی دیگر فقط یک مسئله داخلی مربوط به هزینههای عملیاتی نیست، بلکه مستقیماً به قیمت بلیتها، تصمیمات عملیاتی و مدیریت ظرفیت ناوگان منتقل شده است. شرکتها، بازارها و نهادهای نظارتی نیز خود را برای دورهای طولانیتر آماده میکنند؛ بهویژه اگر تنگه هرمز همچنان بسته بماند و قیمت سوخت در سطوح بالا باقی بماند.
هزینه بلیتها
مطالعهای از سوی گروه «حملونقل و محیط زیست» (سازمان غیردولتی اروپایی مستقر در بروکسل) نشان میدهد اختلال در عرضه جهانی نفت به دلیل جنگ، هزینه پروازهای طولانی از اروپا را بیش از ۱۰۰ دلار افزایش داده است؛ موضوعی که احتمالاً از طریق افزایش قیمت بلیت به مسافران منتقل خواهد شد.
این گروه اعلام کرد افزایش قیمت سوخت هواپیما باعث شده است که میانگین هزینه سوخت برای هر مسافر در پروازهای طولانیِ خروجی از اروپا ۸۸ یورو (حدود ۱۰۴ دلار) و برای پروازهای داخل اروپا ۲۹ یورو (حدود ۳۴.۳ دلار) در مقایسه با قیمتهای رایج در ۱۶ آوریل نسبت به قیمتهای پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، بیشتر شود.
بر اساس همین برآوردها، هزینه سوخت برای هر مسافر در مسیر بارسلونا به برلین ۲۶ یورو (حدود ۳۰.۷ دلار) و در مسیر طولانی پاریس به نیویورک ۱۲۹ یورو (حدود ۱۵۲.۵ دلار) افزایش یافته است. این نشان میدهد فشارها دیگر محدود به خطوط خاورمیانه نیست و به شبکههای پروازی اقیانوس اطلس و پروازهای داخلی اروپا نیز سرایت کرده است.
این موضوع با ارزیابی یاتا همخوانی دارد که سوخت هواپیما را یکی از بزرگترین اجزای هزینه صنعت میداند. این نهاد هشدار داده افزایش حاشیه سود پالایشگاهها نسبت به قیمت نفت خام، اثر شوکهای ژئوپلیتیکی را برای شرکتهای هواپیمایی شدیدتر از صرف افزایش قیمت نفت خام میکند.
تابستانی سخت برای اروپا
طبق گزارش رویترز، شرکتهای هواپیمایی اروپا خود را برای بهار و تابستانی دشوار آماده میکنند؛ زیرا قیمت سوخت هواپیما از آغاز جنگ از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفته و نگرانیها درباره تبدیل کمبود سوخت به عامل مستقیم لغو پروازها افزایش یافته است.
قرار است اتحادیه اروپا فردا چهارشنبه دستورالعملهایی برای مدیریت عرضه محدود سوخت هواپیما صادر کند. مدیران اجرایی شرکتهایی مانند لوفتهانزا، رایانایر و ایرفرانس نیز گفتهاند اگر تنگه هرمز بسته بماند، احتمالاً افزایش هزینهها را به مصرفکنندگان منتقل خواهند کرد.
این نگرانی را سخنان «دان یورگنسن» کمیسر انرژی اتحادیه اروپا، تشدید کرده است. او گفته تابستان آینده برای اروپا حتی در بهترین حالت به دلیل کمبود سوخت ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، دشوار خواهد بود. او افزود که اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی اقداماتی برای کاهش اثر بحران بر تأمین سوخت هواپیماست و در صورت لزوم منابع را بازتوزیع و میان اعضا تقسیم خواهد کرد.
کمیسیون اروپا نیز در پایان مارس اعلام کرده بود بازارهای اروپا با کمبود برخی فرآوردههای نفتی، بهویژه گازوئیل و سوخت هواپیما، روبهرو هستند و این بحران تنها طی ۳۰ روز، ۱۴ میلیارد یورو (حدود ۱۶.۵ میلیارد دلار) به هزینه واردات سوختهای فسیلی اتحادیه افزوده است. این نهاد از کشورهای عضو خواسته بود برای تأمین نفت و فرآوردههای پالایششده، هماهنگی زودهنگام داشته باشند.
اهمیت این هشدار زمانی بیشتر میشود که بدانیم اروپا تا ۷۵ درصد به واردات سوخت هواپیما از خاورمیانه وابسته است.
یاتا همچنین اشاره کرده که ذخایر تجاری اروپا معمولاً فقط اندکی بیش از یک ماه تقاضا را پوشش میدهد؛ موضوعی که این قاره را در برابر طولانی شدن بحران یا اختلال بیشتر در محمولهها آسیبپذیر میکند.
فشارهای آمریکا
در ایالات متحده آمریکا، بحران وارد مسیر سیاسی و اقتصادی مستقیم شده است. مدیران ارشد بزرگترین شرکتهای هواپیمایی ارزانقیمت قصد دارند با «شان دافی» وزیر حملونقل آمریکا، دیدار کنند و همزمان از کنگره بخواهند معافیتهای مالیاتی موقت برای جبران بخشی از افزایش شدید هزینه سوخت ناشی از جنگ علیه ایران، تصویب کند.
طبق گزارشها، گروهی نماینده شرکتهای اسپیریت ایرلاینز، فرانتیر ایرلاینز، آلجیانت ایر، سان کانتری و آولو خواستار تعلیق مالیات فدرال ۷.۵ درصدی بر بلیت هواپیما و همچنین مالیات ۵.۳۰ دلاری برای هر پرواز شدهاند.
این درخواستها نشان میدهد سودآوری صنعت حتی پیش از محاسبه کامل اثر جنگ نیز شکننده بوده است. یاتا پیشبینی میکند صنعت جهانی هوانوردی در سال ۲۰۲۶ به سود خالص ۴۱ میلیارد دلار برسد، اما این رقم فقط معادل حاشیه سود خالص ۳.۹ درصد یا میانگین ۷.۹۰ دلار به ازای هر مسافر است؛ سطحی که شرکتها را در برابر هر جهش جدید قیمت سوخت یا اختلال بیشتر در حریم هوایی و زنجیره تأمین آسیبپذیر نگه میدارد.
یاتا هشدار داده درگیریهای ژئوپلیتیکی، بسته شدن آسمانها و تغییر مسیر پروازها به دلایل عملیاتی و امنیتی از مهمترین عوامل فشار بر بهرهوری و سودآوری صنعت در سال ۲۰۲۶ خواهد بود.
کاهش ظرفیت پروازی
در حالی که شرکتهای هواپیمایی به دنبال راههایی برای کاهش فشار مالی بودند، شاخصهای عملیاتی نیز رو به افت گذاشتهاند. دادههای شرکت «سریوم» که در زمینه تحلیل دادههای هوانوردی فعالیت میکند نشان داد برنامههای پروازی آینده ـ که سه هفته قبل ثبت شده بود ـ رشد سالانه ظرفیت صندلی بر حسب کیلومتر را در آوریل ۲۰۲۶ حدود ۳.۴ درصد نشان میداد؛ در حالی که درست پیش از آغاز جنگ این رقم ۵.۴ درصد بود. همچنین ظرفیت ماه مه از ۶.۶ درصد به ۶.۳ درصد کاهش یافته بود.
اما بهروزرسانی جدیدتر، وخامت بیشتری را نشان داد؛ بهگونهای که ظرفیت آوریل اکنون ۲ درصد کاهش سالانه دارد و برنامههای ماه مه نیز حدود ۳ واحد درصد افت کرده و فقط رشد ۳.۴ درصدی نسبت به مه ۲۰۲۵ را نشان میدهد.
سریوم توضیح داده که همه ۲۰ شرکت هواپیمایی بزرگ جهان بهجز ترکیش ایرلاینز، برنامههای ماه مه خود را کاهش دادهاند؛ بهطوری که میزان کاهش برای بیشتر آنها بین صفر تا ۵ واحد درصد بوده است.
این دادهها همچنین نشان میدهد همه مناطق جهان با کاهش ظرفیت روبهرو شدهاند، هرچند اثر بحران تاکنون بر شرکتهای کوتاهبردی مانند ساوثوست و رایانایر کمتر بوده است.
سریوم افزوده کاهشهای بیشتری محتمل است؛ زیرا دلتا به ظرفیت ثابت در سهماهه دوم حرکت کرده و رایانایر نیز احتمال داده در صورت ادامه قیمتهای فعلی سوخت، برنامه پروازی خود را بین ۵ تا ۱۰ درصد کاهش دهد.
اثر بحران تنها محدود به شرکتهای بزرگ نیست. در میان ۱۰۰ شرکت بزرگ هواپیمایی، کاهشهای قابل توجهی در شرکتهای خاورمیانه، جنوب شرق آسیا، مالزی، اندونزی و چین دیده میشود.
سریوم اعلام کرده شرکتهایی در مالزی و اندونزی برنامههای خود را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش دادهاند و شرکتهای کوچکتر چینی مانند سیچوان ایرلاینز و شیامن ایرلاینز نیز در این فهرست قرار دارند.
اگرچه برخی از این شرکتها حتی پس از اصلاح برنامهها همچنان رشد سالانه بیش از ۵ درصد دارند، اما تصویر کلی نشاندهنده کاهش محسوس رشد جهانی نسبت به برآورد اولیه سریوم یعنی ۴ تا ۶ درصد برای سال ۲۰۲۶ است.
این شرکت اکنون پیشبینی میکند نتیجه کل سال میتواند بین کاهش جهانی ظرفیت به میزان ۲ تا ۳ درصد یا رشد محدود ۱ تا ۳ درصد بسته به مدت ادامه جنگ و ماندگاری قیمت بالای سوخت، باشد.
بحرانی طولانیمدت
سناریوهای بدبینانهتر سریوم نشان میدهد شرکتهای هواپیمایی ممکن است ناچار به اقدامات عمیقتری مانند کاهش استفاده از هواپیماهای قدیمی و کمبازده یا زمینگیر کردن آنها، به تعویق انداختن برخی تعمیرات و کاهش تمدید قراردادهای اجاره شوند. در مقابل، هواپیماهای جدید به دلیل مصرف سوخت کمتر، کمتر در معرض خطر قرار دارند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما