به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ ویژهنامه ایران در ماهنامه «علم و اتوپیا»که با عنوان «سرزمینی اسیرناشدنی» و شامل 9 مقاله علمی با موضوع «معرفی تمدنی ایران» منتشر شده است شامل مقالاتی از شناخته شدهترین اساتید حوزه ایرانپژوهی در ترکیه است.
بر اساس آنچه سردبیر نشریه در سرمقاله خود به آن تاکید کرده است، این ویژهنامه در زمانی که آمریکا ادعای حمله زمینی علیه ایران و پیروزی در جنگ علیه ایران را داشته، تنظیم شده است و هدف از آن ارائه این حقیقت تاریخی است که ایران در همه اعصار خود هیچگاه کشوری قابل اشغال نبوده است. چرا که این کشور با غنای تمدنی خود همواره امکان تداوم حیات فرهنگی و اجتماعی خود را فراهم آورده است.
یکی از مقالات این ویژهنامه، مقاله سید قاسم ناظمی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آنکارا با عنوان «ادبیات مقاومت در ایران» است. وی در این مقاله، با نگاهی تاریخی و فرهنگی، به بررسی نقش ادبیات در شکلگیری هویت ایرانی و تداوم روحیه مقاومت در جامعه ایران پرداخته است.
نویسنده در مقاله خود تأکید میکند که ادبیات فارسی در ایران صرفاً یک عرصه هنری یا زیباییشناختی نبوده، بلکه همواره ابزاری برای حفظ حافظه تاریخی، انتقال ارزشهای فرهنگی و بازسازی هویت ملی و دینی ایرانیان در دورههای بحرانی بوده است.
در این مقاله، ادبیات فارسی بهعنوان یکی از مهمترین عناصر حفظ تمدن ایرانی-اسلامی معرفی شده و آثاری چون شاهنامه فردوسی، مثنوی مولوی و اشعار حافظ و سعدی، نه فقط متون ادبی، بلکه «متون مرجع فرهنگی» دانسته شدهاند که مفاهیمی همچون عدالت، مقاومت در برابر ظلم، وطندوستی و حفظ هویت تاریخی را در ذهن ایرانیان تثبیت کردهاند.
نویسنده، معتقد است که در تاریخ ایران، ادبیات همواره در برابر فروپاشیهای سیاسی و اجتماعی نقش بازسازنده ایفا کرده و در دورههایی چون حمله مغول، عصر صفوی، مشروطه و انقلاب اسلامی، به زبان مقاومت و بازتعریف هویت تبدیل شده است.
همچنین، این مقاله به نقش ادبیات در تحولات سیاسی معاصر ایران میپردازد. در بخش مربوط به مشروطه، ادبیات بهعنوان ابزار بیدارسازی اجتماعی و مبارزه با استبداد معرفی میشود؛ دورهای که شعر سیاسی و ادبیات اجتماعی بهطور جدی در ایران شکل گرفت و شاعرانی چون عارف قزوینی، فرخی یزدی و ملکالشعرای بهار، شعر را به ابزار مبارزه سیاسی تبدیل کردند.
در ادامه، نویسنده کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را نقطه عطفی در ادبیات مقاومت میداند که پس از آن، فضای سرکوب سیاسی موجب گسترش زبان نمادین و استعاری در شعر و داستان شد و ادبیات اعتراضی در قالبی غیرمستقیم ادامه یافت.
بخش اصلی مقاله به ادبیات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس اختصاص دارد. نویسنده انقلاب اسلامی را مرحلهای جدید در تاریخ ادبیات مقاومت ایران توصیف میکند که در آن ادبیات بهصورت همزمان علیه استبداد داخلی و سلطه خارجی عمل کرد.
وی تأکید میکند که مفاهیمی همچون شهادت، ظلمستیزی، عدالتخواهی، هویت دینی و مقابله با امپریالیسم، به محور اصلی شعر، داستان، موسیقی و سرودهای انقلابی تبدیل شدند. همچنین به نقش نویسندگانی چون جلال آلاحمد، علی شریعتی و شاعران انقلاب اشاره شده و توضیح داده میشود که چگونه ادبیات و موسیقی انقلابی، به ابزار سازماندهی عاطفی و تقویت همبستگی اجتماعی بدل شدند.
در ادامه، مقاله ویژگیهای ادبیات مقاومت پس از انقلاب اسلامی را بررسی میکند. مهمترین این ویژگیها شامل تعهد اجتماعی، مردمگرایی، تلفیق حماسه و عرفان، بهرهگیری از مفاهیم عاشورایی، جمعگرایی و زبان عاطفی و حماسی است.
نویسنده همچنین، به گونههای مختلف این ادبیات، از جمله شعر جنگ، رمان دفاع مقدس، خاطرات رزمندگان، وصیتنامههای شهدا و سرودهای انقلابی اشاره میکند و آنها را بخشی از حافظه جمعی و هویت معاصر ایرانیان میداند.
بهویژه بر این نکته تأکید میشود که خاطرات جنگ و وصیتنامههای شهدا در دهههای اخیر به یکی از پرمخاطبترین شاخههای ادبیات ایران تبدیل شدهاند.
نویسنده در نتیجهگیری مقاله تأکید میکند که ادبیات مقاومت در ایران پدیدهای مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک روند تاریخی طولانیمدت است که در هر دوره، متناسب با شرایط زمانه، شکل و زبان تازهای یافته است.
به اعتقاد وی، این ادبیات مهمترین ابزار حفظ هویت ملی، تقویت روحیه همبستگی و فهم واکنش جامعه ایران در برابر تهدیدات خارجی به شمار میرود و مطالعه آن برای درک تداوم روحیه تاریخی مقاومت در ایران ضروری است
................
پایان پیام
نظر شما