به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ مراسم تشییع باشکوه و تاریخی امت برای آیتالله العظمی سید علی خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی، تنها آیین بدرقه یک رهبر نبود؛ بلکه تجلی دوباره پیوند امت با گفتمان عزت، استقلال و مقاومت بود؛ گفتمانی که ایشان طی دههها رهبری، آن را بر پایه آموزههای قرآن کریم، سیره پیامبر اکرم(ص)، مکتب اهلبیت(ع) و مبانی فقه شیعه تبیین و دنبال کردند.
در چنین فضایی، بازخوانی مبانی فقهی و معرفتی اندیشه مقاومت، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. خبرنگار خبرگزاری اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در گفتوگویی با آیت الله سید مجتبی نورمفیدی، رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، مدیر مؤسسه دارالمعرفه قم و استاد درس خارج حوزه علمیه قم، ابعاد مختلف این اندیشه را بررسی کرده است. وی در این گفتوگو، با استناد به آیات قرآن، روایات اهلبیت(ع)، سیره پیامبر اکرم(ص)، قیام عاشورا و اندیشههای امام خمینی(ره)، تبیین میکند که مقاومت در برابر سلطه و استکبار، نه یک راهبرد صرفاً سیاسی، بلکه اصلی ریشهدار در فقه اسلامی و ترجمان عملی شعار جاودانه «هیهات منا الذلة» است؛ اصلی که به باور وی، در سیره و اندیشه رهبر شهید به کاملترین شکل تجلی یافته است.
با توجه به برگزاری مراسم تشییع باشکوه امام شهید آیتالله سید علی خامنهای، مهمترین ویژگی اندیشه جهادی ایشان را در چه میدانید؟
این روزها که پیکر مطهر امام شهید آیتالله سید علی خامنهای با حضور بیسابقه مردم ایران و جمعی از ملتهای مسلمان تشییع میشود، جلوهای روشن از پیوند امت و امام به نمایش درآمده است. در چنین فضایی، بازخوانی ابعاد مختلف شخصیت و اندیشه ایشان ضرورتی مضاعف دارد. یکی از برجستهترین مؤلفههای اندیشه رهبر شهید، اصل عزت، نفی سلطهپذیری و مقاومت در برابر طاغوت و استکبار است. این اصل، صرفاً یک شعار سیاسی نیست، بلکه ریشه در قرآن کریم، سنت پیامبر اکرم(ص)، سیره اهلبیت(ع) و مبانی استوار فقه شیعه دارد. شعار جاودانه «هیهات منا الذلة» نیز در حقیقت بیانگر همین مبنای فقهی است و به همین دلیل امام خمینی(ره) و امام شهید آیتالله خامنهای، آن را محور رفتار و تصمیمگیریهای سیاسی و اجتماعی خود قرار دادند.
مهمترین مستندات قرآنی و روایی این نگاه فقهی به مقاومت چیست؟
قرآن کریم مبانی این اندیشه را به روشنی بیان کرده است. آیه «وَلَن یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» مبنای قاعده فقهی «نفی سبیل» است؛ یعنی هیچگونه سلطه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی یا نظامی بیگانگان بر جامعه اسلامی مشروعیت ندارد. همچنین آیه «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ» عزت را از ویژگیهای جداییناپذیر جامعه مؤمنان معرفی میکند و آیه «فَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا» مسلمانان را به استقامت و خودباوری فرا میخواند. در روایات نیز همین معنا دیده میشود؛ چنانکه امام صادق(ع) میفرمایند خداوند همه امور مؤمن را به او واگذار کرده، اما اجازه نداده است خود را خوار سازد. اوج این منطق در کلام جاودانه امام حسین(ع) متجلی است که فرمودند: «هیهات منا الذلة»؛ جملهای که بیانگر یک تکلیف شرعی و اعتقادی در برابر ظلم و سلطه است.
آیا سیره پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) نیز این مبانی را تأیید میکند؟
بدون تردید همینگونه است. پیامبر اکرم(ص) از آغاز دعوت اسلامی در برابر فشارها و پیشنهادهای مشرکان هرگز از رسالت خود عقبنشینی نکردند و فرمودند اگر خورشید را در دست راست و ماه را در دست چپ من بگذارند، از این مسیر دست نخواهند کشید. مقاومت مسلمانان در شعب ابیطالب، ایستادگی در جنگ احزاب و در نهایت فتح مکه، همگی نشان میدهد که مقاومت مقدمه پیروزی است. در اوج این سیره نیز قیام عاشورای امام حسین(ع) قرار دارد؛ نهضتی که با نپذیرفتن بیعت با حکومت ظلم، اصل نفی سلطه ستمگران را برای همیشه در تاریخ اسلام تثبیت کرد و شعار «هیهات منا الذلة» را به منشور عزتخواهی امت اسلامی تبدیل ساخت.
این مبانی چگونه در اندیشه امام خمینی(ره) و امام شهید آیتالله خامنهای تجلی پیدا کرده است؟
امام خمینی(ره) مقاومت را به یکی از اصول بنیادین نهضت اسلامی تبدیل کردند و با تکیه بر وعدههای الهی، تسلیم در برابر زورگویان را مردود دانستند. همین مسیر در اندیشه و سیره امام شهید آیتالله خامنهای با قوت ادامه یافت. ایشان بارها تأکید کردند که هزینه مقاومت از هزینه تسلیم کمتر است و علاج مشکلات کشور، عقبنشینی در برابر دشمن نیست. از نگاه ایشان، عزت ملی، استقلال سیاسی، پیشرفت علمی، اقتصاد مقاومتی، خودکفایی و حمایت از ملتهای مظلوم، بهویژه فلسطین، همگی جلوههایی از فقه مقاومت و عمل به وظیفه شرعی در برابر نظام سلطه به شمار میآید.
جمعبندی شما از این نگاه فقهی به مقاومت چیست؟
با بررسی آیات قرآن، روایات اهلبیت(ع)، سیره پیامبر اکرم(ص)، تجربه تاریخی اسلام و اندیشه امام خمینی(ره) و امام شهید آیتالله خامنهای، به روشنی میتوان دریافت که مقاومت در برابر استکبار یک تاکتیک مقطعی یا انتخاب صرفاً سیاسی نیست، بلکه حکمی ریشهدار در فقه اسلامی است. شعار «هیهات منا الذلة» نیز ترجمان همین مبناست و مسلمان را از پذیرش هرگونه سلطه و تحمیل ذلت بازمیدارد. بر اساس این نگرش، عزت امت اسلامی در گرو حفظ استقلال، ایستادگی در برابر ظلم، صبر بر سختیها و امید به تحقق وعدههای الهی است؛ مسیری که رهبر شهید تا پایان عمر خود بر آن استوار ماند.
...........
پایان پیام
نظر شما