به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ یافث نوید هاشمی، حقوقدان و از فعالان شیعی کشور پاکستان، در گفتوگو با خبرگزاری ابنا، با اشاره به جایگاه ویژه زیارت عتبات عالیات و حرم مطهر امام رضا(ع) در میان مردم پاکستان، تحقق سازوکار دائمی برای تردد زائران را نیازمند همکاری راهبردی ایران، عراق و پاکستان دانست و تأکید کرد: زیارت، علاوه بر بُعد مذهبی، یکی از جلوههای هویت دینی و حق آزادی مذهبی شهروندان پاکستانی به شمار میرود.
محبت اهلبیت(ع)؛ سرمایه مشترک مردم پاکستان
وی در آغاز این گفتوگو، محبت و ارادت مردم پاکستان به حضرت امام حسین(ع)، حضرت امام رضا(ع) و دیگر اهلبیت(ع) را ریشهدار و کمنظیر توصیف کرد و گفت: حضور گسترده زائران پاکستانی در نجف اشرف، کربلای معلی و مشهد مقدس، نشاندهنده پیوند عمیق معنوی مردم این کشور با اهلبیت(ع) است.
هاشمی با اشاره به سابقه دیرینه فرهنگ عزاداری در پاکستان اظهار کرد: برگزاری آیینهای سوگواری اهلبیت(ع) تنها به جامعه شیعه محدود نیست و در بسیاری از مناطق، اهل سنت نیز در برگزاری این مراسم مشارکت فعال دارند؛ موضوعی که از جایگاه فراگیر محبت اهلبیت(ع) در جامعه پاکستان حکایت دارد.
لزوم اراده مشترک سه کشور برای ایجاد سازوکار پایدار
این حقوقدان پاکستانی، درباره علت شکل نگرفتن نظام دائمی زیارت میان پاکستان، ایران و عراق، وجود مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی را مؤثر دانست و گفت: تاکنون برخی موانع اجرایی و هماهنگیهای لازم بهطور کامل برطرف نشده است.
وی با بیان اینکه هرگاه دولتها اراده جدی برای اجرای یک سیاست داشته باشند، بسیاری از مشکلات نیز قابل حل خواهد بود، افزود: تحقق یک نظام پایدار زیارتی تنها در اختیار یک کشور نیست و به هماهنگی و توافق مشترک میان سه کشور پاکستان، ایران و عراق نیاز دارد.
زیارت؛ نماد ایمان و تقویت فرهنگ مقاومت
هاشمی با تأکید بر اینکه زیارت حضرت سیدالشهدا(ع) صرفاً یک سفر مذهبی نیست، اظهار داشت: زیارت جلوهای از عشق، ایمان، ولایتمداری و حرارت معنوی است که فرهنگ ولایت را در جامعه زنده نگه میدارد.
وی راهپیمایی عظیم اربعین را یکی از مهمترین جلوههای این فرهنگ دانست و تصریح کرد: این حرکت، روحیه مقاومت را در میان ملتها تقویت کرده و به همین دلیل، قدرتهای استکباری همواره تلاش کردهاند حرکتهایی را که میتواند منافع آنان را به خطر اندازد، تضعیف کنند.
به گفته وی، بخشی از موانع شکلگیری سازوکار پایدار زیارت را نیز باید در همین فشارهای خارجی جستوجو کرد؛ موضوعی که به اعتقاد او، تنها به پاکستان محدود نیست و در دیگر کشورها نیز مشاهده میشود.
تروریسم؛ ابزاری برای کاهش حضور زائران
این وکیل پایهیک دادگستری پاکستان با اشاره به حوادث تروریستی گذشته در مسیر قدیمی تفتان گفت: حملات تروریستی که طی سالهای گذشته علیه زائران پاکستانی صورت گرفت، با هدف ایجاد رعب، کاهش حضور زائران و جلوگیری از گسترش فرهنگ زیارت انجام میشد.
هاشمی در ادامه تأکید کرد: اگر دولتهای ایران و پاکستان با وجود فشارهای خارجی، همکاری صادقانه و مستمری برای ایجاد نظام پایدار زیارتی داشته باشند، دستیابی به این هدف کاملاً امکانپذیر خواهد بود.
مطالبه عمومی؛ زمینهساز اصلاح سیاستهای زیارتی
نوید هاشمی با تأکید بر نقش علما، نخبگان و شخصیتهای اثرگذار پاکستان در پیگیری مطالبات زائران، اظهار کرد: این موضوع نباید صرفاً به فعالیت نهادهای دینی محدود بماند، بلکه زمانی به نتیجه خواهد رسید که به یک مطالبه فراگیر مردمی تبدیل شود.
وی گفت: علما، اندیشمندان، شخصیتهای اجتماعی و اقشار مختلف مردم میتوانند با طرح منسجم این مطالبه، زمینه را برای توجه جدیتر دولت به مسائل زائران فراهم کنند و روند تصمیمگیری در این حوزه را تسریع بخشند.
ضرورت تدوین برنامهای جامع و عملیاتی
این حقوقدان پاکستانی با بیان اینکه در کنار مطالبه عمومی، رفع کاستیهای موجود نیز ضروری است، تصریح کرد: گفتوگو با مسئولان، تبیین اهمیت موضوع، شناسایی موانع و تدوین برنامهای جامع، منسجم و عملیاتی از مهمترین اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.
وی افزود: چنین برنامهای باید ضمن تأمین منافع ملی پاکستان، پاسخگوی نیازهای واقعی زائران باشد و با کاهش تأثیر فشارهای خارجی، زمینه ارائه خدمات مناسب و تسهیل تردد آنان را فراهم کند.
همافزایی علما و نخبگان؛ شرط موفقیت پیگیریها
هاشمی با اشاره به اقدامات انجامشده از سوی علما و شخصیتهای دینی پاکستان گفت: تاکنون بیانیهها، نشستها، کنفرانسهای خبری و فعالیتهای متعددی از سوی علما، کاروانسالاران و شخصیتهای مذهبی درباره مسائل زائران برگزار شده است.
وی در عین حال تأکید کرد: این اقدامات زمانی اثربخشتر خواهد بود که همه ظرفیتهای علمی، دینی و اجتماعی کشور در قالب یک حرکت هماهنگ و مشترک به میدان بیایند.
به گفته وی، اگر این همافزایی شکل بگیرد، مطالبه ساماندهی زیارت میتواند از مسیر افکار عمومی، نهادهای تصمیمگیر و دستگاههای اجرایی با قدرت بیشتری دنبال شود و در نهایت به مرحله اجرا برسد.
تسهیل زیارت؛ عاملی برای افزایش اعتماد عمومی
این وکیل پایهیک دادگستری پاکستان با اشاره به آثار اجتماعی اجرای سازوکار دائمی زیارت اظهار داشت: تحقق چنین سازوکاری، جایگاه دولت پاکستان را در نگاه مردم، بهویژه زائران و علاقهمندان اهلبیت(ع)، ارتقا خواهد داد و موجب افزایش اعتماد عمومی نسبت به عملکرد دولت میشود.
وی افزود: دولت در این زمینه باید نقش تسهیلگر ایفا کند و با طراحی سازوکارهای ارتباطی مناسب، تدوین سیاستی روشن و جامع و توجه به ابعاد حقوقی موضوع، زمینه ساماندهی مطلوب سفر زائران را فراهم سازد.
زیارت؛ بخشی از حق آزادی مذهبی شهروندان
هاشمی با اشاره به سوابق حقوقی خود و حضور در پروندههای مختلف قضایی در پاکستان، مسئله زیارت را از منظر حقوقی نیز مورد توجه قرار داد و گفت: زیارت، بخشی از حق آزادی مذهبی شهروندان پاکستان است و دولت باید با همین رویکرد به آن نگاه کند.
وی تأکید کرد: هر کشوری حق دارد برای مدیریت این حوزه سیاستگذاری کند، اما هدف این سیاستها نباید محدود کردن زیارت، بهویژه زیارت اربعین، باشد؛ بلکه باید بر ساماندهی، نظمبخشی و تسهیل این سفرها متمرکز شود.
برخورد با متخلفان، نه محدودسازی زائران
این حقوقدان پاکستانی با تأکید بر ضرورت شناسایی دقیق مشکلات موجود گفت: اگر افراد معدودی از مسیر تردد زائران سوءاستفاده میکنند یا مرتکب تخلف میشوند، باید همان افراد مورد پیگرد قانونی قرار گیرند و نباید به دلیل تخلف چند نفر، همه زائران با محدودیتهای گسترده مواجه شوند.
وی افزود: سیاستهای اجرایی باید میان برخورد با تخلفات و حمایت از حقوق میلیونها زائر تفاوت قائل شوند و از ایجاد محدودیتهای فراگیر که اصل زیارت را تحت تأثیر قرار میدهد، پرهیز کنند.
تسهیل زیارت؛ فرصتی برای توسعه همکاریهای منطقهای
وی مسئله زیارت را دارای ابعاد راهبردی دانست و اظهار کرد: حل مشکلات زائران، علاوه بر آثار مذهبی و اجتماعی، میتواند نقش مهمی در توسعه روابط راهبردی و گسترش همکاریهای سهجانبه میان پاکستان، ایران و عراق ایفا کند.
لزوم توسعه زیرساختهای مرزی برای خدمترسانی به زائران
نوید هاشمی در ادامه توسعه زیرساختهای مرزی را یکی از مهمترین پیشنیازهای ساماندهی تردد زائران دانست و با اشاره به اینکه در سالهای گذشته بار اصلی سفرهای زمینی بر دوش گذرگاه تفتان بوده است، اظهار کرد: شرایط امنیتی این منطقه، هشدارهای رسمی دولت و نیروهای مسلح پاکستان و نیز برخی فشارهای خارجی، همواره این مسیر را با چالشهایی مواجه کرده است.
وی افزود: با راهاندازی مسیرهای جدید، از جمله گذرگاههای چابهار و ریمدان، بخشی از مشکلات کاهش یافته و اکنون ضروری است امکانات و خدمات در این گذرگاهها بیش از گذشته توسعه یابد تا پاسخگوی حجم بالای زائران باشد.
ضرورت تقویت خدمات رفاهی و تسریع امور مرزی
این حقوقدان پاکستانی ایجاد زیرساختهای رفاهی در مناطق مرزی را از مهمترین نیازهای زائران برشمرد و گفت: احداث زائرسرا، مسافرخانه، درمانگاه، کلینیک، داروخانه و دیگر مراکز خدماتی، در کنار تسریع روند امور مهاجرتی و اداری، میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات تردد زائران را برطرف کند.
وی تأکید کرد: کوتاه شدن زمان انجام تشریفات مرزی و فراهم شدن امکانات مناسب برای اسکان و خدماترسانی، نقش مهمی در افزایش امنیت، آرامش و رضایت زائران خواهد داشت.
سفر زمینی؛ نیاز اصلی زائران کمدرآمد
هاشمی با اشاره به وضعیت اقتصادی بخش بزرگی از زائران پاکستانی اظهار داشت: بسیاری از زائران، بهویژه ساکنان استان پنجاب، از اقشار متوسط و کمدرآمد جامعه هستند و توانایی تأمین هزینه سفر هوایی را ندارند؛ از اینرو سفر زمینی همچنان مهمترین و مقرونبهصرفهترین مسیر برای حضور آنان در زیارت عتبات عالیات به شمار میرود.
احیای خط کشتیرانی؛ راهکاری برای کاهش هزینهها
وی راهاندازی خط منظم کشتیرانی (فریسرویس) میان کشورهای منطقه را یکی از راهکارهای عملی برای تسهیل سفر زائران دانست و گفت: این پیشنهاد طی سالهای گذشته بارها در محافل کارشناسی و رسانهای مطرح شده و میتواند به عنوان یکی از کمهزینهترین شیوههای جابهجایی زائران مورد توجه قرار گیرد.
هاشمی تأکید کرد: اگر دولتهای ایران، پاکستان و عراق با حسن نیت و ارادهای مشترک در این زمینه همکاری کنند، مانع جدی برای اجرای چنین طرحهایی وجود نخواهد داشت.
افزایش ظرفیت حملونقل در ایام اربعین
این وکیل پایهیک دادگستری پاکستان توسعه ظرفیت حملونقل را نیز از دیگر ضرورتهای خدمترسانی به زائران برشمرد و اظهار کرد: در ایام اربعین و عاشورا، افزایش تعداد پروازها با حمایت دولتها میتواند امکان سفر آسانتر زائران را فراهم کند.
وی افزود: این اقدام، علاوه بر تسهیل زیارت، از نظر اقتصادی نیز برای دولتها دارای منافع قابل توجهی خواهد بود و میتواند درآمدهای ارزی و رونق فعالیتهای مرتبط با حملونقل و گردشگری مذهبی را افزایش دهد.
ساماندهی سفر؛ نه محدودسازی زائران
هاشمی با تأکید بر اینکه سیاست دولتها باید بر تسهیل و ساماندهی سفر زائران استوار باشد، تصریح کرد: در صورت رفع سریع مشکلات اداری و مهاجرتی، عبور زائران از مرزها با سهولت بیشتری انجام خواهد شد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: هرگاه به دلیل افزایش تعداد زائران امکان عبور همه آنان در یک روز وجود نداشته باشد، باید امکانات لازم برای اسکان، پذیرایی و ارائه خدمات رفاهی در مناطق مرزی پیشبینی شود تا زائران با کمترین مشکل مواجه شوند.
بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی
این حقوقدان پاکستانی مشارکت بخش خصوصی را یکی دیگر از راهکارهای توسعه خدمات زیارتی دانست و گفت: دولتها میتوانند در کنار امکانات دولتی، زمینه حضور شرکتها، مؤسسات، خیرین و سرمایهگذاران را برای ساخت بیمارستان، هتل، زائرسرا و دیگر مراکز خدماتی فراهم کنند.
وی افزود: حمایت از سرمایهگذاری در زیرساختهای مرتبط با زیارت، علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات، میتواند به توسعه اقتصادی مناطق مرزی و افزایش ظرفیت خدمترسانی به زائران نیز کمک کند.
همکاری سهجانبه؛ کلید تحقق نظام پایدار زیارت
هاشمی در پایان تأکید کرد: هر مجموعه یا فردی که آمادگی خدمت به زائران اهلبیت(ع) را دارد، باید از حمایت دولتها برخوردار شود و زمینه حضور و سرمایهگذاری آنان با حداکثر همکاری فراهم شود.
وی ابراز امیدواری کرد: با همکاری صادقانه و مستمر دولتهای ایران، پاکستان و عراق، توسعه زیرساختها، رفع موانع اداری و بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی و بخش خصوصی، زمینه شکلگیری سازوکاری پایدار برای تردد زائران فراهم شود؛ سازوکاری که ضمن تأمین حقوق زائران، به توسعه روابط سه کشور و گسترش همکاریهای منطقهای نیز کمک خواهد کرد.
..........................
پایان پیام
نظر شما