به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در حالی که تنشها میان واشنگتن و تهران در حال افزایش است، «ذبیحالله مجاهد» سخنگوی رسمی حکومت طالبان، اعلام کرد که این حکومت آماده است در صورت مواجهه ایران با هرگونه تجاوز خارجی از آن حمایت کند و تأکید کرد که این همکاری در صورتی برقرار خواهد بود که درخواست رسمی از طرف تهران ارائه شود.
براساس گزارش پایگاه خبری الجزیره نت، این اظهارات در مصاحبهای با بخش پشتو رادیوی تهران مطرح شد، در شرایطی که توجه زیادی به این مسئله وجود دارد که این مواضع چه تاثیری بر احتمال اعتراف رسمی ایران به حکومت طالبان خواهد داشت.
مجاهد گفت که کابل تمایلی به درگیر شدن در مناقشات منطقهای ندارد، اما اگر ایران مورد حمله قرار گیرد، بیتفاوت نخواهد ماند. تهران در گذشته توانایی دفاع از خود را نشان داده و اطمینان دارد که میتواند در هر سناریوی آینده این توانایی را دوباره تکرار کند.
کارشناسان معتقدند که اظهارات سخنگوی حکومت طالبان نشاندهنده تلاش این حکومت برای معرفی خود به عنوان یک شریک مسئول در سطح منطقهای و همگام شدن با تحولات دیپلماتیک بدون ورود به مناقشات بزرگ است.
تلاش برای موازنه
در مقابل، علیرضا بیگدلی سرپرست سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل، در مصاحبهای با شبکه "طلوع نیوز" تأکید کرد که ایران روابطش با افغانستان را بر اساس دوستی و صمیمیت مدیریت میکند و تصمیم برای اعتراف رسمی به امارت اسلامی در زمان مناسب گرفته خواهد شد تا همکاری دوجانبه تقویت شود.
کارشناسان میگویند این اظهارات نشاندهنده تلاش ایران برای موازنه بین فشارهای بینالمللی و گسترش نفوذ منطقهای است، به ویژه در شرایطی که تنشها با ایالات متحده آمریکا رو به افزایش است.
از سوی دیگر، «محمد آصف» تحلیلگر سیاسی افغانستانی معتقد است که اظهارات بیگدلی و ذبیحالله مجاهد منعکسکننده علاقه مشترک دو طرف برای سنجش محدوده همکاریها پیش از هر اقدام رسمی در زمینه اعتراف به حکومت طالبان است.
وی به پایگاه خبری الجزیره نت توضیح داد که اعتراف ایران در حال حاضر گزینهای سنجیده محسوب میشود، زیرا تهران میخواهد منافع اقتصادی و استراتژیک خود را حفظ کند و در عین حال پیامدهای سیاسی این اعتراف بر روابط خود با ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورها را بررسی میکند.
«غازی حمید» استاد علوم سیاسی دانشگاه کابل، نیز معتقد است که گام اعتراف ایران تأثیر قابل توجهی بر صحنه منطقهای خواهد داشت، اما در حال حاضر قطعی نیست. حتی اگر اعتراف صورت گیرد، طالبان باید توانایی خود در مدیریت روابط خارجی به شکل مسئول و پایدار را اثبات کند، در غیر این صورت این اعتراف تنها شکلی بوده و تأثیر عملی بر توسعه تجارت یا دیپلماسی نخواهد داشت.
حکومت طالبان تلاش میکند روابط منطقهای خود را تقویت کند، با وجود انتقادات بینالمللی در زمینه حقوق بشر و محدودیتهای اعمال شده بر زنان و آموزش، که باعث شده تا این حکومت به طور نسبی از دیپلماسی جهانی منزوی بماند. حکومت طالبان عمدتاً سعی دارد خود را به عنوان طرفی مسئول نشان دهد که میتواند روابط متوازن با همسایگان و قدرتهای بزرگ، به ویژه در آسیای میانه، حفظ کند و از ورود مستقیم به مناقشات منطقهای اجتناب کند.
اعتراف روسیه و گسترش روابط
حکومت طالبان در جولای ۲۰۲۵ میلادی توانست از روسیه اعتراف رسمی دریافت کند، که این نخستین گام در ایجاد روابط رسمی برای حکومت طالبان محسوب شد و نشاندهنده تلاش این حکومت برای گسترش دامنه اعتراف بینالمللی و همکاری اقتصادی و سیاسی است.
روابط تجاری با ایران
کابل تلاش دارد روابط خود با تهران را برای ارتقای منافع اقتصادی و سیاسی به کار گیرد، اگرچه اعتراف رسمی بینالمللی همچنان به مواضع قدرتهای منطقهای و بینالمللی و توانایی حکومت در مدیریت مسائل داخلی به شکل پایدار و مسئولانه وابسته است.
در استان هرات در غرب افغانستان، مراسم گرامیداشت ۴۷امین سالگرد انقلاب انقلاب اسلامی ایران برگزار شد و مسئولان محلی و ایرانی بر گسترش همکاریهای تجاری بین دو کشور تأکید کردند.
به گفته علیرضا مرحمتی، سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در هرات، حجم حمل کالاها از طریق خط ریلی هرات/خواف از حدود ۵ هزار تن در ماه گذشته به بیش از ۹۰ هزار تن افزایش یافته که نشاندهنده تقویت خطوط مبادله تجاری بین افغانستان و ایران است.
«محمد ناصر امین» رئیس اتاق صنایع و معادن هرات به پایگاه خبری الجزیره نت گفت که حجم تبادلات تجاری امسال ممکن است از ۵ میلیارد دلار فراتر رود و وابستگی به بازار ایران در واردات مواد اولیه و صادرات برخی محصولات افغانستان افزایش یابد.
ایران هماکنون بزرگترین شریک تجاری افغانستان محسوب میشود و بخش عمده واردات افغانستان مستقیماً از طریق ایران یا از طریق بنادر این کشور انجام میشود که به این رابطه بعد استراتژیک فراتر از اعداد و ارقام تجاری میبخشد.
کارشناسان توافق دارند که اتکا به روابط تجاری بین دو کشور، که سالانه حدود ۵ میلیارد دلار است، میتواند محرکی مهم برای نزدیکی مواضع باشد، اما اعتراف سیاسی رسمی همچنان به توانایی حکومت طالبان در حفظ توازن میان فشارهای بینالمللی و نیازهای داخلی کابل وابسته است.
تاثیر احتمالی اعتراف ایران
به گفته «حمیدالله عزیز» کارشناس اقتصادی افغانستانی در صورت اعتراف رسمی ایران به حکومت طالبان، تأثیرات قابل توجهی بر داخل افغانستان خواهد داشت که این تاثیرات از جمله افزایش سرمایهگذاریهای ایرانی در بخشهای نفت، گاز و زیرساخت افغانستان، تقویت وضعیت اقتصادی حکومت طالبان از طریق افزایش تجارت و استفاده از بنادر ایران مانند چابهار برای دسترسی به بازارهای جهانی و کاهش وابستگی افغانستان به پاکستان به عنوان مسیر اصلی تجارت میباشد.
با وجود پیشرفت در روابط، مسائل مهمی همچنان باقی است، مانند اختلافات آبی مربوط به رودخانه هلمند، جایی که ایران همچنان بر حقوق آبی خود طبق توافقهای پیشین پافشاری دارد، در حالی که حکومت طالبان تأکید میکند شرایط اقلیمی و نیازهای داخلی اجرای آن بدون انعطاف را دشوار میسازد.
استمرار تعامل دو کشور
نشانههای دیگری از استمرار ارتباط دو طرف حتی خارج از موضوع اعتراف رسمی وجود دارد. گزارشها حاکی از آن است که هیأتی ایرانی به کابل سفر کرده تا در مورد تبادل نیروی کار بحث کند، و معاون وزیر خارجه ایران نیز مسائل همکاری کنسولی و قضایی را با مقامات طالبان بررسی کرده است، که نشاندهنده ادامه تعامل در مسائل اداری و کاری در کنار پروندههای سیاسی و اقتصادی است.
کارشناسان افغانستانی به الجزیره نت گفتهاند که هر گونه اعتراف رسمی ایران ممکن است نیازمند اقداماتی از جمله اطمینان دادن به تهران در مورد امنیت مرزها و منابع آبی، گسترش همکاریهای اقتصادی و تجار، ارائه تضمینهای سیاسی مرتبط با ثبات داخلی و بهبود تصویر بینالمللی خود در زمینه حکمرانی و مدیریت از سوی حکومت طالبان باشد.
در حالی که سرعت همکاریهای اقتصادی افزایش یافته، اظهارات اخیر مبنی بر همبستگی کابل و تهران بخشی از پیامهای سیاسی متقابل است که زمینهساز گامهای دیپلماتیک بزرگتر از جمله احتمال اعتراف رسمی میشود و نشان میدهد که حکومت طالبان در تلاش است خود را به عنوان طرفی مسئول در صحنه منطقهای معرفی کند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما