جرعه‌ای از نهج البلاغه ۴۷/ پرهیزکار از مسیر حق خارج نمی‌شود

خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ابنا:

رهبر شهید انقلاب اسلامی در اولین روز سال گذشته در دیدار با هزاران نفر از قشرهای مختلف مردم، با اشاره به شکست دشمنان در دور کردن مردم از معنویات، ایام نخست امسال را متعلق به امیرالمؤمنین یعنی قله رفیع عدالت، تقوا و گذشت خواندند و گفتند: ملت ایران و ملت های مسلمان برای استفاده از درس‌های حضرت علی(ع) به عنوان برترین انسان‌ها بعد از پیامبر(ص)، به نهج‌البلاغه مراجعه کنند و فعالان عرصه فرهنگی به مطالعه و آموزش این کتاب عظیم توجه ویژه داشته باشند.

توصیه شهید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به توجه و استفاده بیشتر از نهج‌البلاغه در حالی صورت می‌گیرد که ایران و جهان اسلام خصوصا جوامع پیرو اهل‌بیت(ع) شرایط خطیر و حساسی را پشت سر می‌گذارنند.

با توجه به تأکیدات رهبر شهید، خبرگزاری ابنا امسال اهتمام ویژه‌ای به نشر آموزه‌های نهج البلاغه دارد. از این رو حجت الاسلام و المسلمین «محمد نمازی» استاد حوزه و پژوهشگر نهج‌البلاغه در سلسله ویدیوهایی به تشریح جایگاه و معارف نهج البلاغه می‌پردازد.

بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین

با هم ادامه‌ی خطبه‌ی متقین را می‌شنویم.

«لَا یَحِیفُ عَلَی مَنْ یُبْغِضُ» به کسی که نسبت به او بغض دارد ظلم نمی‌کند، اهل ظلم نیست. «وَ لَا یَأْثَمُ فِیمَنْ یُحِبُّ» اگر هم کسی را دوست دارد، در رابطه با او و نسبت به او دچار گناه نمی‌شود؛ یعنی حبّ خدا بر این محبت‌های دیگر مسلط است. در جمله‌ی قبلی هم فرمود که اگر بغض کسی را دارد، یعنی اگر ناراحتی پیش آمده، به او ظلم نمی‌کند.

«یَعْتَرِفُ بِالْحَقِّ قَبْلَ أَنْ یُشْهَدَ عَلَیْهِ» این هم صفت بسیار والایی است. قبل از این‌که علیه او گواهی دهند، خودش اعتراف می‌کند و می‌گوید که حقیقت چه بوده است. «لَا یُضِیعُ مَا اسْتُحْفِظَ» اگر چیزی را به او سپردند ضایع نمی‌کند. عزیزان، چه چیزی به ما سپردند؟ وجودمان، حقیقت‌مان، روح‌مان، عمرمان و قرآن را به ما سپرده‌اند تا عمل کنیم. همین روایات، تمام این‌ها امانت است. حتی در زمان نماز خواندن... . آقا امیرالمؤمنین(ع) در خطبه‌ی 199 می‌فرماید: الان زمان ادای امانت است، آن امانت بندگی.

«وَ لَا یَنْسَی مَا ذُکِّرَ» اگر به او تذکری داده شده، فراموش نمی‌کند. الان این همه از نهج البلاغه به ما تذکر داده شد، نباید فقط بشنویم و بگوییم یک صوتی بود و شنیده شد، نه، باید این‌ها را به کار ببندیم.

«وَ لَا یُنَابِزُ بِالْأَلْقَابِ» با القاب بد کسانی را آزار نمی‌دهد، نسبت نمی‌دهد. «وَ لَا یُضَارُّ بِالْجَارِ» به هم‌جوار و همسایه‌اش آسیب نمی‌زند. «وَ لَا یَشْمَتُ بِالْمَصَائِبِ» اگر مصیبتی بر کسی وارد شده، او را شماتت نمی‌کند. یک روزی ممکن است این مصیبت هم شامل حال خودش شود. «وَ لَا یَدْخُلُ فِی الْبَاطِلِ» اصلاً خودش در باطل وارد نمی‌شود. «وَ لَا یَخْرُجُ مِنَ الْحَقِّ» از مسیر حق هم خارج نمی‌شود. نمی‌دانم بگویند روزگار عوض شده، این‌ها حرف‌های گذشته است، این‌طور نیست «لَا یَخْرُجُ مِنَ الْحَقِّ»، حق کجاست؟ همه دنبال حق هستند و حق به دنبال امیرالمؤمنین(ع) است. این‌هایی هم که داریم می‌خوانیم، فرمایشات امیرالمؤمنین(ع) است، به جای دیگر نباید رفت.

«إِنْ صَمَتَ لَمْ یَغُمَّهُ صَمْتُهُ» اگر ساکت باشد، این سکوتش او را غمگین نمی‌کند. بعضی تا حرف می‌زنند خوشحال هستند. بالأخره آن جَلَوات نفس است، یک جور حظ نفسانی است. اهل دنیا دوست دارند صحبت کنند. این می‌فرماید که اگر متقین ساکت باشند غمگین نمی‌شوند. «وَ إِنْ ضَحِکَ لَمْ یَعْلُ صَوْتُهُ» اگر هم بخندد صدایش را بالا نمی‌برد. خنده هم باید مؤمنانه باشد.

«وَ إِنْ بُغِیَ عَلَیْهِ صَبَرَ حَتَّی یَکُونَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی یَنْتَقِمُ لَهُ» اگر نسبت به او ظلم شود، صبر می‌کند که خدا انتقامش را بگیرد. این‌طور نیست که سریع بخواهد مقابله به مثل کند، سریع بخواهد حقش را به تمامه بگیرد و برخورد کند.

بله، به موقعش باید با اهل تکبر برخورد کرد، آن هم در جاهایی مثل نامه‌ی 31 آمده است.

«نَفْسُهُ مِنْهُ فِی عَنَاءٍ» نفسش از دست خودش در رنج است. گفتیم که می‌خواهد نفسش را تربیت کند. نمی‌خواهد تمام خواسته‌هایش را بدهد. «وَ النَّاسُ مِنْهُ فِی رَاحَةٍ» مردم از او در آسایش هستند. «أَتْعَبَ نَفْسَهُ لِآخِرَتِهِ وَ أَرَاحَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ» نفسش را به خاطر آخرت در رنج و سختی می‌اندازد «وَ أَرَاحَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ» ولی دیگران را از خودش در آسایش قرار می‌دهد و آزاری به آن‌ها نمی‌رسد.

«بُعْدُهُ عَمَّنْ تَبَاعَدَ عَنْهُ زُهْدٌ وَ نَزَاهَةٌ» اگر از کسی دوری می‌کند به خاطر پاک ماندن است، به خاطر این‌که می‌خواهد زهد را رعایت کند. زهد به معنای بی‌رغبتی به غیرخدا است. «وَ دُنُوُّهُ مِمَّنْ دَنَا مِنْهُ لِینٌ وَ رَحْمَةٌ» اگر به کسی هم نزدیک می‌شود به خاطر نرمش اخلاقی و حالت رحمتی است که در وجود او هست، با نیّت‌های دنیوی و با صفات بد نیست. یعنی چه؟ توضیحش باز هم در جمله‌ی بعد است: «لَیْسَ تَبَاعُدُهُ بِکِبْرٍ وَ عَظَمَةٍ» اگر از کسی دور می‌شود به خاطر تکبر نیست، به خاطر این نیست که خودش را بزرگ بداند. «وَ لَا دُنُوُّهُ بِمَکْرٍ وَ خَدِیعَةٍ» اگر به کسی نزدیک می‌شود به خاطر کلک و خدعه نیست. اهل دنیا این‌طوری هستند.

وقتی فرمایشات حضرت تمام شد «فَصَعِقَ هَمَّامٌ صَعْقَةً کَانَتْ نَفْسُهُ فِیهَا» همام یک فریادی زد و از دنیا رفت. «فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ کُنْتُ أَخَافُهَا عَلَیْهِ»، حضرت فرمود: از همین می‌ترسیدم. حضرت در ابتدا نمی‌خواستند بگویند و او اصرار کرد. «ثُمَّ قَالَ أَ هَکَذَا تَصْنَعُ الْمَوَاعِظُ الْبَالِغَةُ بِأَهْلِهَا» پندهای رسا با اهلش این کار را می‌کند. «فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ: فَمَا بَالُکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ؟» چرا خودتان چیزی نشدید یا امیرالمؤمنین(ع)؟ یک فضولی این حرف را زد «فَقَالَ ع وَیْحَکَ» وای بر تو، «إِنَّ لِکُلِّ أَجَلٍ وَقْتاً لَا یَعْدُوهُ» هر کسی اجل و مدتی دارد که از آن تجاوز نمی‌کند «وَ سَبَباً لَا یَتَجَاوَزُهُ» و سبب مرگی دارد که از آن تجاوز نمی‌کند. «فَمَهْلًا» صبر کن «لَا تَعُدْ لِمِثْلِهَا» دیگر از این حرف‌ها نزن. چرا؟ «فَإِنَّمَا نَفَثَ الشَّیْطَانُ عَلَی لِسَانِک‏» شیطان این حرف را بر زبان تو آورد. یعنی منِ امیرالمؤمنین(ع) را با او مقایسه نکن.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

................................
پایان پیام/ 167