به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر غیاثالدین صدیقی، متفکر و فعال برجسته حقوق مدنی مسلمانان در بریتانیا، در سن ۸۶ سالگی درگذشت. خانواده وی اعلام کردند که او در تاریخ ۳۱ فروردین سال جاری در منزل خود در شهرک چشام انگلیس در آرامش چشم از جهان فروبست. مراسم تشییع پیکر وی در مسجد شهرک چشام با حضور حدود ۵۰۰ نفر از علاقهمندان، فعالان و اعضای جامعه مسلمان برگزار شد.
دکتر صدیقی از چهرههای تأثیرگذار در شکلگیری نهادهای مدنی مسلمانان در بریتانیا به شمار میرفت و بیش از شش دهه از عمر خود را صرف دفاع از حقوق مسلمانان و ارتقای جایگاه آنان در جامعه غربی کرد. وی بهعنوان یکی از بنیانگذاران «مؤسسه مسلمانان» (Muslim Institute)، نقش مهمی در توسعه اندیشه اسلامی و گفتمانسازی در میان مسلمانان اروپا ایفا کرد.
نقشآفرینی در تثبیت هویت مسلمانان در غرب
حسن محمدعلی، مدیر کنونی مؤسسه مسلمانان، در واکنش به درگذشت وی اظهار داشت: «دکتر صدیقی یک شخصیت آیندهنگر و نهادساز بود. در زمانی که مسلمانان در جامعه بریتانیا عملاً دیده نمیشدند، او تلاش کرد هویت اسلامی آنان را به رسمیت برساند.»
به گفته وی، در دهههای نخست حضور مسلمانان در بریتانیا، آنان بیشتر بر اساس قومیت شناخته میشدند و نه بهعنوان یک هویت دینی مستقل. تلاشهای دکتر صدیقی در تغییر این وضعیت و تثبیت هویت اسلامی در عرصه عمومی بسیار مؤثر بود.
از دهلی تا لندن؛ مسیری در خدمت عدالت
غیاثالدین صدیقی در سال ۱۹۳۹ در دهلی هند متولد شد و در پی تقسیم شبهقاره در سال ۱۹۴۷ به همراه خانواده به پاکستان مهاجرت کرد. وی در سال ۱۹۶۴ برای ادامه تحصیل به دانشگاه شفیلد در بریتانیا رفت و همانجا وارد فعالیتهای دانشجویی و سیاسی شد.
او در همان سال نقش مهمی در سازماندهی سفر مالکوم ایکس، رهبر مسلمانان سیاهپوست در آمریکا و مسلمان مدافع حقوق بشر، به دانشگاه شفیلد ایفا کرد؛ اقدامی که نشاندهنده روحیه کنشگر و عدالتخواه وی از همان دوران جوانی بود.
تأسیس نهادهای کلیدی اسلامی
دکتر صدیقی در سال ۱۹۷۳ به همراه دکتر کلیم صدیقی (بدون نسبت خانوادگی) «مؤسسه مسلمانان» را بنیان گذاشت؛ نهادی که بهعنوان مرکز تولید اندیشه و پژوهش اسلامی شناخته میشود. این مؤسسه پس از انقلاب اسلامی ایران نیز روابط فکری و علمی نزدیک و عمیقی با کشورمان برقرار کرد.
رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیتالله خامنهای (ره) در سال ۱۳۷۵ در پیام تسلیت برای درگذشت دکتر کلیم صدیقی نوشتند مجاهدتهای مخلصانهی این مرد فداکار و ارزشمند، در پیشبردِ جریان عظیم بیداری اسلامی که امروز علیرغم قدرتهای استکباری، با عمق و وسعتی شگفتانگیز به پیش میرود، دارای نقش و تأثیری قابل توجه و ماندگار است، همچنان که در دیوان عدل الهی حسنهئی درخشان برای شخص او و موجب ثواب و اجر اخروی برای او است انشاءاللَّه.
غیاثالدین صدیقی در سال ۱۹۹۲ در تأسیس «پارلمان مسلمانان بریتانیا» مشارکت داشت؛ نهادی که با هدف نمایندگی سیاسی و اجتماعی مسلمانان در فضای عمومی شکل گرفت. از دیگر اقدامات مهم او، تأسیس «سازمان نظارت بر غذای حلال» در دهه ۱۹۹۰ بود که همچنان به صدور گواهی حلال در بریتانیا میپردازد.
مواضع جنجالی و کنشگری فراتر از چارچوبها
دکتر صدیقی در دهه ۱۹۹۰ در جریان ماجرای سلمان رشدی، موضعی اتخاذ کرد و از فتوای صادرشده علیه این نویسنده حمایت نمود. همچنین در دوران جنگ بوسنی، وی با جمعآوری کمکهای مالی برای دولت بوسنی، از مقاومت مردم این کشور حمایت کرد.
فرزند وی در یادداشتی اشاره کرده است که پدرش در مواردی «به مرزهای قانون نزدیک میشد»، بهویژه در مواقعی که قوانین را ظالمانه میدانست.
تداوم فعالیتها در عرصههای اجتماعی و دینی
دکتر صدیقی تا پایان عمر به فعالیتهای اجتماعی خود ادامه داد. او از اعضای اولیه ائتلاف «توقف جنگ» در بریتانیا بود و در زمینه دفاع از حقوق زنان مسلمان و مقابله با سوءاستفاده از کودکان در محیطهای دینی نیز فعالیت داشت.
در سال ۲۰۰۹، وی به همراه پروفسور ضیاءالدین سردار، مؤسسه مسلمانان را پس از سالها وقفه، بهعنوان یک نهاد مستقل با تمرکز بر پژوهش، خلاقیت و گفتوگوی آزاد احیا کرد.
میراث ماندگار در جامعه مسلمانان
همکاران و نزدیکان وی، دکتر صدیقی را شخصیتی محوری، فروتن و دلسوز توصیف کردهاند که دغدغه بهبود وضعیت مسلمانان را در سر داشت. به گفته مدیر مؤسسه مسلمانان، بسیاری از فعالان امروزی جامعه اسلامی در بریتانیا، آگاهانه یا ناآگاهانه، مسیر او را ادامه میدهند.
قرار است مراسم بزرگداشت این اندیشمند مسلمان در تاریخ ۳۱ مه ۲۰۲۶ برگزار شود.
............
پایان پیام
نظر شما