به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ آیتالله رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع)، با بیان اینکه اربعین و روایتگری عاشورا را میتوان در معنایی گسترده، معجزه دانست، تصریح کرد: اربعین امروز به یک جریان عظیم در مسیر هدایت الهی، عدالتخواهی، تقویت هویت اسلامی و شیعی و شکلگیری تمدن نوین اسلامی تبدیل شده است. وی همچنین با تأکید بر ضرورت تحلیل چرایی عاشورا، اربعین را از زیارتی فردی به مسئولیتی اجتماعی و کنشگرانه در عرصه بینالمللی توصیف کرد.
وی در ابتدای این نشست اظهار داشت: معجزه یک معنای اصطلاحی دارد که با تحدی همراه است و این موضوع در بحث نبوت مطرح میشود؛ اما میتوانیم توسعه معناییای نیز در رابطه با معجزه قائل باشیم و بر همین اساس، اربعین را نیز معجزه بدانیم. این تعبیر در سخنان امام شهید نیز آمده است که اربعین، معجزه است.
آیتالله رمضانی در ادامه افزود: در روایتگری آنچه در رابطه با عاشورا تحقق پیدا کرد، بهویژه اینکه عاشورا باعث بقای اسلام شد، این خون پاک و پاکترین خون ریختهشده بود و روایتگری نیز جامعترین، کاملترین و شاملترین روایت را درباره عاشورا ارائه کرد و این نیز یک معجزه است.
اربعین؛ معجزهای در امتداد عاشورا
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) ادامه داد: زیارت اربعین نیز به همین صورت است. به نظر من، خود زیارت عاشورا را که پیشتر نیز عرض کرده بودم، اگر بهصورت دقیق نگاه کنید، تحلیل نیمقرن تاریخ اسلام است. من درباره این زیارت مطالعاتی داشتم و ظرایفی را در حوزه مقامات از آن به دست آورده بودند؛ درباره زیارت اربعین نیز همینطور است.
آیتالله رمضانی با اشاره به ضرورت بررسی دقیقتر عاشورا بیان داشت: درباره چگونگی عاشورا در نقل، بسیار بحث شده است؛ البته در نقلها نیز برخی بیاحتیاطیها صورت گرفته و نقلهای جامعی وجود ندارد، اما نقلهای جامع نیز داریم. با این حال، درباره تحلیل عاشورا کمتر از نقل آن بحث شده و درباره تطبیق نیز کمتر از تحلیل تطبیقی سخن گفتهایم؛ در حالی که بحث چرایی بسیار مهم است.
ضرورت تحلیل چرایی عاشورا
وی تصریح کرد: باید بررسی شود که چه اتفاقی رخ داد که ۵۰ سال پس از رحلت پیامبر(ص)، سر قرآن ناطق بر بالای نیزه رفت و چگونه پس از ۳۰ سال، سر قرآن بر بالای نیزه قرار گرفت. این مسئله نیاز به تحلیل و بررسی دارد.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) افزود: اربعین و اتفاقاتی که امروز در ذیل آن رخ میدهد، یک جریان عظیم است که من آن را هدایت الهی مینامم. دستگاه هدایت الهی، دستگاهی عظیم برای رسیدن به عدالت جاودانه، عدالت پایدار و عدالت گسترده است.
اربعین در مسیر تمدن نوین اسلامی
وی در ادامه با اشاره به دیدگاه امام شهید درباره اربعین در مقدمه بحث تمدن نوین اسلامی گفت: درباره اربعین چند نکته وجود دارد که من فقط به آنها اشاره میکنم و باید در جای خود بهصورت مفصل تحلیل شود. یکی از این نکات آن است که ایشان میفرماید نخستین جوشش در روز اربعین در کربلا اتفاق افتاد.
آیتالله رمضانی ادامه داد: این مسئله در حوزه اعتقادی، به معنای احیای پیام عاشوراست؛ پیامی که باید بهصورت درست، دقیق و جامع روایت شود. نکته دوم، انتقال فرهنگ حسینی است. تعبیر امام شهید این است که روح شیعه، روح کربلایی و روح عاشورایی است و این موضوع نیز باید بهصورت مفصل مورد بحث قرار گیرد.
سرمایه اجتماعی عظیم اربعین
وی با اشاره به ابعاد اجتماعی اربعین اظهار داشت: در سطح اجتماعی، امروز با یک سرمایه عظیم اجتماعی مواجه هستیم؛ سرمایهای از مواسات، اخوت، خدمت و مهماننوازی بینظیر که جای نوشتن کتابها دارد.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) افزود: شما اربعین را دیدهاید؛ اربعین واقعاً قابل توصیف نیست، آنگونه که در عمل اتفاق میافتد؛ اما این موارد را کاملاً مشاهده میکنیم. مواسات، برادری، خدمت و مهماننوازی در اربعین، جلوهای از یک سرمایه اجتماعی بزرگ است.
تقویت هویت اسلامی و شیعی
وی در ادامه با تأکید بر اهمیت بُعد هویتی اربعین بیان داشت: نکته دیگری که باید به آن توجه داشته باشیم، تقویت هویت اسلامی و شیعی به برکت این پدیده بزرگ است و امروز ما این مسئله را در کشور خود کاملاً مشاهده میکنیم.
آیتالله رمضانی تصریح کرد: اربعین از یک جنبه انفعالی به یک جنبه فعال تبدیل شده و کنشگرانه شده است. این نکته بسیار مهمی است؛ یعنی حرکت از «منی» به «مایی». شاید برخی افراد پیشتر برای زیارت اربعین میرفتند تا حالات معنوی به دست آورند، اما امروز اربعین به یک مسئولیت مهم اجتماعی تبدیل شده است که میتواند در عرصه بینالمللی تأثیرگذار باشد.
اربعین؛ مسئولیتی اجتماعی و بینالمللی
وی با اشاره به بُعد سیاسی اربعین گفت: در سطح سیاسی، با اقتدار امت و مقاومت مواجه هستیم. در این زمینه، پیشتر نیز عرض کرده بودم که کار بزرگی که امام انجام داد، توسعه بسیار گسترده رابطه میان عالمان دینی و مردم بود.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) افزود: پیش از آن، محدث و مردم مطرح بود؛ سپس عالم و مردم مطرح شد و پس از آن، مرجع و مردم. امام خمینی(ره) این رابطه را در سطح «امام و امت» مطرح کرد و این بحث را از لابهلای مباحث فقهی خارج کرد و به حوزهای آورد که آثار بسیار مهم اجتماعی به دنبال دارد.
بعثت امت در اندیشه امام شهید
وی ادامه داد: امام شهید، امت را در ۳۶ سال تربیت کرد و امروز ما با یک بعثت امت مواجه هستیم. البته این بعثت فقط دامنه امت اسلامی را دربرنگرفته، بلکه فراگیر شده و امت انسانی را نیز شامل شده است. البته درباره تعبیر «امت انسانی» باید با دقت بیشتری سخن گفت.
آیتالله رمضانی با اشاره به منطقی که از پیام امام شهید به دست آمده است، اظهار داشت: بر اساس این منطق، امام شهید میفرماید منطق حسینبنعلی(ع)، منطق دفاع از دین و منطق ایستادگی در برابر ظلم، طغیان، گمراهی و استکبار است. امروز دنیا باید به این منطق گرایش پیدا کند و به آن نیازمند است.
منطق حسینی؛ منطق ایستادگی در برابر ظلم
وی تصریح کرد: امروز جهان به منطق حسینبنعلی(ع) نیاز دارد؛ منطقی که در آن دفاع از دین، ایستادگی در برابر ظلم و مقابله با طغیان، گمراهی و استکبار معنا پیدا میکند. این منطق میتواند در سطح جهانی اثرگذار باشد.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در ادامه با اشاره به اهمیت بُعد رسانهای اربعین بیان داشت: بحث رسانهای، بحث بسیار مهمی است. ما درباره اربعین با توطئه سکوت و توطئه سانسور مواجه هستیم.
توطئه سکوت رسانهای درباره اربعین
وی افزود: هنگامی که در اروپا بودیم و صحنههای اربعین را میدیدیم، هیچ خبری از این رویداد در رسانههای غربی مشاهده نمیکردیم؛ اصلاً و ابداً خبری نبود. آنها از این حضور میترسیدند؛ زیرا این حضور بسیار پرمعناست.
آیتالله رمضانی ادامه داد: رسانههای غربی نمیخواهند این حضور عظیم و معنادار دیده شود؛ چراکه اربعین از یک ظرفیت بزرگ اجتماعی، فرهنگی، هویتی و تمدنی برخوردار است و انعکاس آن میتواند معادلات فکری و اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.
از پیادهروی معنوی تا پدیده تمدنساز
وی با اشاره به نگاه تمدنی امام شهید به اربعین تصریح کرد: باید نگاه خود را به اربعین توسعه دهیم. در ادبیاتی که امام شهید درباره اربعین داشت، نکته این است که باید اربعین را از یک پیادهروی ساده معنوی به یک پدیده تمدنساز تبدیل کنیم.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) اظهار داشت: این هنر متولیان است که اربعین را در مسیر تمدنسازی و شکلگیری تمدن نوین اسلامی ببینند. اربعین نباید صرفاً در قالب یک حرکت عبادی و فردی تعریف شود؛ بلکه ظرفیت آن برای ساخت تمدن و ایجاد ارتباط میان امتها باید مورد توجه قرار گیرد.
تمدن نوین اسلامی؛ در تقابل با جاهلیت مدرن
وی با بیان اینکه تمدن نوین اسلامی در برابر نظام استکباری قرار دارد، گفت: من فکر میکنم بحث تمدن نوین اسلامی، تقابلی جدی با نظام استکباری و جاهلیت مدرن دارد. در اینجا فقط اشاره میکنم و باید این مسئله در جای خود بهصورت مفصل مورد بررسی قرار گیرد.
آیتالله رمضانی افزود: نکتهای که در حوزه جاهلیت برای من بسیار جالب بوده، وجود دو روایت از امام صادق(ع) و امام رضا(ع) است که بر اساس آنها، جاهلیت مدرن از جاهلیت زمان رسول خدا(ص) سختتر است.
جاهلیت مدرن؛ جاهلیت در حوزه فکر و اندیشه
وی در تبیین این دیدگاه بیان داشت: در جاهلیت زمان رسول خدا(ص)، مردم سنگها را میپرستیدند؛ اما آن جاهلیت برای امروز تهدیدی مانند گذشته نیست، زیرا بسیاری از بخشهای آن نوع جاهلیت، امروز پذیرفته نمیشود. کسانی که تاریخ جاهلیت آن زمان را مطالعه کردهاند، این تفاوت را مشاهده میکنند.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) ادامه داد: در روایت آمده است که جاهلیت مدرن در حوزه فکر و اندیشه است. در استعمار فرانو، از اصطلاحات زیبا و فریبنده استفاده میکنند؛ اصطلاحسازی میکنند و از حقوق انسان، حقوق بینالملل، سازمانهای بینالمللی و مفاهیم مشابه سخن میگویند.
ضرورت ارائه مکتب در برابر استعمار فرانو
وی با خطاب قرار دادن حاضران گفت: شما در این زمینه استاد هستید و ما باید به محضر شما بیاییم، درس بیاموزیم و یاد بگیریم؛ اما در این تقابل اندیشه، ما باید مکتب ارائه دهیم؛ مکتبی که بتواند در برابر این جریان ایستادگی و مقابله کند.
آیتالله رمضانی تصریح کرد: امام شهید ما در برابر آنچه غرب و نظام سلطه ارائه میداد، در جعل اصطلاح حکیم بود. نظام سلطه از طریق اصطلاحات و مفاهیم به ظاهر زیبا، مسیر استعمار خود را دنبال میکرد و لازم است این مسئله را بهخوبی بشناسیم.
بردگی نوین در نظام سلطه
وی با اشاره به تفاوت بردگی در گذشته و امروز اظهار داشت: زمانی بحث بردگی مطرح بود. در زمان رسول خدا(ص)، فردی ممکن بود ۱۰۰ برده داشته باشد؛ اما امروز یک ملت، چند ملت یا یک حاکمیت به سلطه گرفته میشود.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) افزود: کشورهای خلیج فارس را ببینید؛ همه اینها کشورهای مسلمان هستند، اما تابع یک نظام استکباریاند. متأسفانه نظام سلطه کاری کرده است که ملتها و کشورها، با وجود برخورداری از عنوان و هویت اسلامی، در برابر یک نظام سلطهگر تابع باشند.
جهان سلطهگر و سلطهپذیر
وی ادامه داد: به واسطه همین نظام سلطه، امام شهید ما جهان را به دو دسته سلطهگر و سلطهپذیر تقسیم میکرد. ایشان نظامی را مطرح کرد که نه سلطهگر باشد و نه سلطهپذیر و این نظام میتواند مقدمه شکلگیری تمدن نوین اسلامی را فراهم کند.
آیتالله رمضانی با تأکید بر نقش امامت و رهبری در مقابله با جاهلیت مدرن بیان داشت: مقابله با جاهلیت، با امام و با رهبری است. ولایت فقیه، نمود و جلوهای از ولایت امام معصوم(ع) است و میتواند با نظام جاهلیت مقابله کند.
ضرورت مجاهده فکری در برابر جاهلیت مدرن
وی تصریح کرد: سختترین مجاهده آن است که در برابر این تفکر ایستادگی کنیم. ما نباید در مقابل این اندیشه متعصب شویم، اما باید با دقت و هوشیاری با آن مواجه شویم.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) افزود: متأسفانه برخی افرادی که تا حدودی ادای روشنفکری درمیآورند، حتی ممکن است در حوزه نیز حضور داشته باشند، تحت تأثیر این الفاظ و تعابیر زیبا و فریبندهای قرار میگیرند که در حوزه استعمار فرانو به کار میرود و از آنها بسیار استفاده میکنند. باید به این مسئله توجه جدی داشته باشیم.
تمدن نوین اسلامی و افول نظام جاهلیت
وی اظهار داشت: من گمان میکنم تمدن نوین اسلامی میتواند بستری فراهم کند که در برابر نظام جاهلیت، زمینه افول و فروپاشی آن فراهم شود. این تمدن میتواند با تکیه بر عقلانیت، معنویت، عدالت و امامت، نظامی متفاوت از نظام سلطه ارائه دهد.
آیتالله رمضانی در ادامه گفت: اجازه بدهید به نکتهای دیگر نیز اشاره کنم؛ البته نمیخواهم وقت را بگیرم. سوره حجر را ملاحظه بفرمایید. داستان ابلیس در چند جای قرآن کریم ذکر شده و یکی از این موارد در همین سوره است.
«وقت معلوم» و تفسیر ظهور حضرت مهدی(عج)
وی با اشاره به آیات سوره حجر بیان داشت: پس از آنکه ابلیس از خداوند مهلت خواست، خداوند فرمود: «قالَ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرینَ، إِلی یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ». خداوند به او مهلت داد، اما نه تا یک روز نامعلوم، بلکه تا «روز وقت معلوم».
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) ادامه داد: درباره «وقت معلوم» چند تفسیر مطرح شده است؛ یک تفسیر، روز قیامت است و تفسیر دیگر، نفخه دوم است؛ اما تفسیر مهمتر این است که مقصود، ظهور حضرت مهدی(عج) باشد؛ همان زمانی که تمدن نوین اسلامی شکل پیدا میکند.
عقلانیت، معنویت و عدالت؛ اضلاع تمدن نوین اسلامی
وی تصریح کرد: در آن زمان، سه ضلع عقلانیت، معنویت و عدالت در حیات اجتماعی تحقق پیدا میکند. در آن زمان است که شیطان نمیتواند در جامعه کلان، کشور و نظام اجتماعی انحراف ایجاد کند؛ یعنی با نظام جاهلیت مقابله خواهد شد.
آیتالله رمضانی تأکید کرد: تنها راه مقابله با نظام جاهلیت، امامت است. بنابراین، باید بحث امامت را در اربعین بهعنوان یکی از ارکان اساسی، بسیار جدی بگیریم.
اربعین و ضرورت توسعه مفهوم امامت
وی افزود: اگر اربعین را در چارچوب امامت ببینیم، این حرکت تنها یک اجتماع یا آیین عبادی نخواهد بود؛ بلکه به جریانی برای احیای پیام عاشورا، تقویت هویت امت و مقابله با جاهلیت مدرن تبدیل میشود.
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در پایان سخنان خود اظهار داشت: همین مقدار به نظر من کفایت میکند. من فقط مجموعهای از تیترها و نکات را عرض کردم. شاید توضیح این مباحث به دو یا سه جلسه نیاز داشته باشد و لازم باشد در جلسه، نقطهنظرات دیگری نیز برای روشنگری مطرح شود. باید درباره این مباحث گفتوگو و مباحثه کنیم.
............
پایان پیام
نظر شما