به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ پایگاه آمریکایی «ذا هیل» گزارش داد که ایران همچنان کنترل و نفوذ خود بر تنگه هرمز را حفظ کرده و این گذرگاه را به یکی از قدرتمندترین ابزارهای راهبردی خود در تقابل با آمریکا و اسرائیل تبدیل کرده است؛ موضوعی که شکستن آن بسیار دشوارتر از چیزی است که واشنگتن تصور میکرد.
این رسانه به نقل از شماری از تحلیلگران نوشت که راهبرد دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا مبنی بر ادامه محاصره دریایی و محدود کردن حرکت کشتیها از بنادر ایران، اثرگذاری مورد انتظار را نداشته و حتی ممکن است بیش از آنکه ایران را تضعیف کند، به سود تهران تمام شود.
«عالم صالح» استاد مطالعات ایران در دانشگاه ملی استرالیا میگوید که محاصره آمریکا لزوماً عملی و مؤثر نیست و هرگز ایران را وادار به عقبنشینی یا تسلیم نخواهد کرد.
او در گفتوگو با «ذا هیل» توضیح داد که اگر ایران مانع عبور نفت دیگر کشورها از تنگه هرمز شود و آمریکا نیز صادرات نفت ایران را از همان مسیر متوقف کند، نتیجه آن خواهد بود که تنگه هرمز با همکاری همزمان ایران و آمریکا بهطور کامل بسته میشود.
راهبرد ایران
به گفته این کارشناس، این دقیقاً همان چیزی است که تهران میخواهد که بالا نگه داشتن قیمت نفت، فشار بر اقتصاد جهانی و تبدیل ادامه جنگ به هزینهای سنگین برای آمریکا است. او حتی معتقد است اقدامات ترامپ، راهبرد ایران را سریعتر محقق میکند.
ایران عملاً اندکی پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، تنگه هرمز را بست. هرچند ارتش آمریکا سالها این سناریو را در رزمایشهای خود پیشبینی کرده بود، اما سرعت اجرا و میزان اثربخشی اقدام ایران، واشنگتن را غافلگیر کرد.
«جیم کرین» کارشناس انرژی در مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، میگوید ایران اکنون ثابت کرده که در صورت حمله، توان گروگان گرفتن اقتصاد جهانی را دارد؛ قابلیتی که به تهران قدرت بازدارندگی بسیار بالایی در برابر حملات آینده میدهد.
پیامدهای این وضعیت در جهان نیز آشکار شده است؛ آمریکا با افزایش قیمت سوخت روبهروست، برخی کشورها وضعیت اضطراری ملی اعلام کردهاند و کشاورزان در نقاط مختلف جهان با کمبود روزافزون کود شیمیایی مواجه شدهاند.
در همین حال، صادرات نفت ایران نیز بهطور کامل متوقف نشده است. صالح میگوید که قطع صادرات نفت به چین ــ که حدود ۹۰ درصد نفت خام ایران را خریداری میکند ــ بسیار پیچیدهتر از آن چیزی است که تصور میشود.
عامل جغرافیا
با وجود خسارات نظامی که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران وارد کرده، جغرافیا همچنان به نفع تهران عمل میکند.
صالح تأکید میکند که حتی قدرتمندترین ارتش جهان نیز نمیتواند بیش از سه هزار کیلومتر از پهنه دریا را بهطور کامل کنترل کند یا بر خطوط پیچیده کشتیرانی و سواحل گسترده تنگه مسلط شود.
«مارک نویت» استاد پیشین آکادمی دریایی آمریکا نیز میگوید تا زمانی که ایران بتواند از هر نقطهای در داخل کشور پهپاد پرتاب کند، همچنان قادر خواهد بود کشتیها را تهدید کرده و بر تنگه هرمز نفوذ داشته باشد.
«سحر رضوی» مدیر مرکز مطالعات ایران و خاورمیانه در دانشگاه ساکرامنتو، نیز با این نظر موافق است و میگوید تا زمانی که حکومت ایران پابرجاست، آمریکا عملاً نمیتواند نفوذ ایران بر تنگه هرمز را بهطور کامل از بین ببرد.
مینها و ائتلافها
یکی دیگر از نگرانیهای بزرگ، مینهای دریایی ایران است. در این گزارش به نقل از یک مقام دفاعی آمریکا آمده که پاکسازی این مینها ممکن است شش ماه زمان ببرد و اصولاً تا پایان عملیات نظامی امکان آغاز آن وجود ندارد.
ایران همچنین از این بحران برای بازآرایی ائتلافهای بینالمللی بهره میبرد. تهران ایده دریافت عوارض عبور از کشتیهای عبوری از تنگه را مطرح کرده و حتی ممکن است از برخی کشورها بخواهد هزینهها را با یوان چین یا ارزهای دیجیتال بپردازند؛ اقدامی که میتواند وابستگی به دلار را کاهش داده و اثربخشی تحریمهای آمریکا را کم کند.
«جان کالابریس» پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه، معتقد است که اگر ایران به کشتیهای کشورهای دوست اجازه عبور آسان بدهد و در مقابل، عبور دیگران را محدود کند، این روند بهتدریج میتواند ائتلاف ضدایرانی را از هم بپاشد.
این گزارش همچنین از نارضایتی برخی کشورها مانند بریتانیا و فرانسه از تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ بدون هماهنگی قبلی خبر داد. رضوی میگوید که ایران در تلاش است از این شکاف بهرهبرداری کند؛ شکافی که خود آمریکا عامل آن بوده است.
برگ برنده در مذاکرات
با این حال، تحلیلگران نسبت به بزرگنمایی قدرت ایران هشدار میدهند. به گفته کالابریس، ایران هنوز به سلطه دائمی و مطلق بر تنگه هرمز نرسیده، اما توانسته ثابت کند که قادر است رفتوآمد کشتیها را محدود کند. به این ترتیب، تهران یک برگ برنده مهم در مذاکرات به دست آورده، اما هنوز به مرحله بازطراحی نظم منطقهای بهتنهایی نرسیده است.
کارشناسان معتقدند که در بلندمدت تنها راهحل واقعی، ایجاد مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت، از طریق خطوط لوله و شبکههای ریلی خارج از تنگه هرمز است؛ اما اجرای چنین پروژههایی سالها زمان خواهد برد. تا آن زمان، تنگه هرمز همچنان مؤثرترین سلاح راهبردی در دست ایران باقی میماند.
عالم صالح در پایان تأکید میکند که تشدید نظامی بهتنهایی بحران را حل نخواهد کرد و تنها راه پایان دادن به این بحران، رسیدن به یک توافق و راهحل سیاسی است.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما